حنانه

حنانه به معنای کسی است که بسیار از رحمت و شفقت برخوردار است.[۱]
ادعا شده که به مادر حضرت مریم (س) حنانه گفته شده[۲] اما مفاد برخی از روایات آن است که به زن عمران یعنی مادر حضرت مریم حنه و به زن زکریا که از او یحیی متولد شده،حنانه گفته می شده است.[۳]
به هر حال برخی از منابع آن گاه که القاب حضرت زهرا (س) را نام برده اند به این لقب نیز اشاره کرده اند.

به متن زیر که از الموسوعه الکبری عن فاطمه الزهراء سلام الله علیها ،ج‏۱۸،است، توجه فرمائید:
قال السید المیر جهانی: و أما ألقابها، نظّمت بعضها و هی هذه:
ألقاب بنت المصطفی کثیره               نظمت منها نبذه یسیره
نفسی فداها و فدا أبیها             و بعلها الولیّ مع بنیها
سیده إنسیه حوراء             نوریّه حانیه عذراء
کریمه رحیمه شهیده             عفیفه قانعه رشیده
شریفه حبیبه محترمه             صابره سلیمه مکرّمه
صفیّه عالمه علیمه             معصومه مغضوبه مظلومه
میمونه منصوره محتشمه             جمیله جلیله معظّمه
حامله البلوی بغیر شکوی             حلیفه العباده و التقوی‏
حبیبه اللّه و بنت الصفوه             رکن الهدی و آیه النبوه
شفیعه العصاه أم الخیره             تفّاحه الجنه و المطهّره
سیده النساء بنت المصطفی             صفوه ربها و موطن الهدی‏
قرّه عین المصطفی و بضعته             مهجه قلبه کذا بقیته‏
حکیمه فهیمه عقیله             محزونه مکروبه علیله
عابده زاهده قوّامه             باکیه صابره صوّامه
عطوفه رءوفه حنّانه             البرّه الشفیقه الأنّانه
والده السبطین دوحه النبی             نور سماویّ و زوجه الوصی‏
بدر تمام غرّه غرّا             روح أبیه درّه بیضاء
واسطه قلاده الوجود             درّه بحر الشرف و الجود
ولیّه اللّه و سرّ اللّه             أمینه الوحی و عین اللّه‏
مکینه فی عالم السماء             جمال الإباء شرف الابناء
درّه بحر العلم و الکمال             جوهره العزه و الجلال‏
قطب رحی المفاخر السنیّه             مجموعه الماثر العلیّه
مشکاه نور اللّه و الزجاجه             کعبه الآمال لأهل الحاجه
لیله قدر لیله مبارکه             ابنه من صلّت به الملائکه
قرار قلب أمّها المعظّمه             عالیه المحلّ سرّ العظمه
مکسوره الضلع رضیض الصدر             مغصوبه الحق خفیّ القبر

المصادر:
۱٫ میرجهانی، الجنّه العاصمه: ص ۶۶٫
۲٫ عوالم العلوم: ج ۱۱ ص ۹۳ ح ۳٫
۳٫ فاطمه الزهراء علیها السّلام فی دیوان الشعر العربی: ص۹۰٫
۴٫ رحمانی همدانی، بهجه قلب المصطفی صلّی اللّه علیه و آله: ص ۲۹٫[۴]
در مناقب ابن شهر آشوب نیز از لقب «حانیه» ذکری به میان آمده[۵] که مبالغۀ آن «حنانه» است، مانند عالمه که مبالغۀ آن علامه است.

منابع :

[۱] کتاب‏العین ج : ۳ ص : ۲۹٫

[۲] نک: مجله بشارت، شماره ۵۰٫

[۳] بحارالأنوار ، ج۱۴،ص۲۰۲٫

[۴] انصاری زنجانی خوئینی‏، اسماعیل، الموسوعه الکبری عن فاطمه الزهراء سلام الله علیها، چاپ اول‏، دلیل ما، قم‏، ۱۴۲۸ ق، ص ۳۵۵- ۳۵۶٫

[۵] المناقب لابن شهرآشوب کُنَاهَا أُمُّ اَلْحَسَنِ وَ أُمُّ اَلْحُسَیْنِ وَ أُمُّ اَلْمُحَسِّنِ وَ أُمُّ اَلْأَئِمَّهِ وَ أُمُّ أَبِیهَا وَ أَسْمَاؤُهَا عَلَی مَا ذَکَرَهُ أَبُو جَعْفَرٍ اَلْقُمِّیُّ فَاطِمَهُ اَلْبَتُولُ اَلْحَصَانُ اَلْحُرَّهُ اَلسَّیِّدَهُ اَلْعَذْرَاءُ اَلزَّهْرَاءُ اَلْحَوْرَاءُ اَلْمُبَارَکَهُ اَلطَّاهِرَهُ اَلزَّکِیَّهُ اَلرَّاضِیَهُ اَلْمَرْضِیَّهُ اَلْمُحَدَّثَهُ مَرْیَمُ اَلْکُبْرَی اَلصِّدِّیقَهُ اَلْکُبْرَی وَ یُقَالُ لَهَا فِی اَلسَّمَاءِ اَلنُّورِیَّهُ اَلسَّمَاوِیَّهُ اَلْحَانِیَهُ.
بیان الحانیه أی المشفقه علی زوجها و أولادها قال الجزری الحانیه التی تقیم علی ولدها لا تتزوج شفقه و عطفا و منه‏
المناقب، ج ۳، ص۳۵۶؛ بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار ،ج‏۴۳،ص:۱۷٫